1. Kun je aan iemand zien dat hij/zij homoseksueel is?
2. Is het waar dat de meeste homomannen 'vrouwelijk' zijn en de meeste lesbische vrouwen 'mannelijk'?
3. Klopt het dat homo's vaak een 'vrouwelijk' beroep kiezen?
4. Klopt het dat lesbo's vaak een 'mannelijk' beroep kiezen?
5. Provoceren homo's en lesbo's?
6. Zijn homo's en lesbo's ongelukkiger dan hetero's?
7. Kunnen hetero's verleid worden om ook homo of lesbisch te worden?

Kun je aan iemand zien dat hij of zij homoseksueel is?

Nee. Iedereen is anders en ziet er anders uit. Onder homo's en lesbo's is veel diversiteit. Wel zijn er bepaalde stereotype beelden over homo's en lesbo's. Die hebben veel te maken met beelden van man­nelijkheid en vrouwelijkheid. Lesbo's zouden bijvoorbeeld stoere kleding dragen, kort haar hebben en er 'mannelijker' uitzien dan heterovrouwen. Homomannen zouden superverzorgd en 'vrouwelijk' zijn. Soms is dat ook zo. Maar meestal niet. En wat is dat eigenlijk, mannelijk en vrouwelijk?

Overal om ons heen zien we hoe mannen en vrouwen er uit moeten zien. In reclame bijvoorbeeld. Hoewel het beeld langzaam verandert, richten reclames over make-up, huidverzorging en shampoo zich vaak nog alleen op vrouwen. Bovendien zijn mensen in reclames (bijna) altijd hetero. Schoonheidsidealen hangen daarmee samen: een man en een vrouw zijn aantrekkelijk voor elkaar. Deze dwingende normen ten aanzien van uiterlijk kunnen heel vervelend zijn, ook voor hetero's trouwens.

Maar juist omdat homo's en lesbo's niet mee hoeven te doen aan de standaard heterolook, hebben zij ook ruimte om te experimenteren met verschillende stijlen: ook wanneer iemand zich meer 'vrouwelijk' of juist meer 'mannelijk' wil kleden of gedragen. Zo heersen er ook andere schoonheidsidealen onder homo's en lesbo's.

Homo's die zich niet vrouwelijk gedragen en lesbo's die niet per se mannelijk zijn, vallen doorgaans minder op. Toch is de 'vrouwelijke' presentatrice Claudia de Breij bijvoorbeeld met een vrouw samen. En andersom zijn er ook stoere vrouwen en vrouwelijk geklede mannen die hetero zijn. Juist in de mode en de showbizz verwateren die grenzen steeds meer. Sommige modefotografen zetten vrouwen heel jongensachtig neer en voetballer David Beckham noemt zichzelf 'metroseksueel', wat wil zeggen dat hij een uiterlijk goed verzorgde heteroman is.

Mirjam: 'Als stoere pot krijg je in deze maatschappij hoe dan ook vaker te maken met agressie, afwijzing en irritatie dan als vrouwelijke pot, simpelweg omdat hetero's deze laatste categorie niet herkennen als lesbisch. [...] Laten we niet vergeten dat, als lesbische vrouwen hun pot-zijn dertig jaar geleden niet zo hadden uitgedragen, we nu niet zoveel ruimte hadden om ons leven vorm te geven. Zichtbaarheid is een groot goed, of je dat nou bewerkstelligt door specifieke uiterlijke kenmerken of door op je werk of in je kennissenkring open te zijn over je seksualiteit.' [Zij aan Zij, 2001-07, p. 17]

Albert Verlinde: 'Jongens van nu gaan daar makkelijker mee om, er wordt meer gezoend en niet alleen homo's kleden zich mooi en gedragen zich vrouwelijk. Ik vind het fantastisch dat het allemaal wat opener is en dat er een wat meer glijdende schaal is tussen de ene seksualiteit en de andere.' [XL, 2002-01, p. 37]

Is het waar dat de meeste homomannen 'vrouwelijk' zijn, en de meeste lesbische vrouwen 'mannelijk'?

Nee. Iedereen gedraagt zich anders en ziet er anders uit. Wel is het zo dat homoseksuelen zich soms minder aantrekken van opvattingen over hoe mannen en vrouwen zich moeten gedragen en kleden. Zij maken hun eigen mix. Ook steeds meer hetero's doen dat trouwens. Over uiterlijk staat meer in vraag 45.

Aan de ene kant vervagen de grenzen tussen mannelijk en vrouwelijk steeds meer, aan de andere kant zijn er ook wel strenge definities van wat vrouwelijk is en wat mannelijk. In reclames zijn het toch doorgaans nog steeds de vrouwen die kinderen verzorgen, koken en de was doen, terwijl de mannen vergaderen, klussen en autorijden. Bovendien zijn mensen in reclames (bijna) altijd hetero. Dat zijn beperkende rollen die mensen ook in hokjes plaatsen. Als je een man bent die zich niet stoer gedraagt, word je nichterig of soft genoemd. Als je een vrouw bent die geen man nodig heeft om te klussen en niet reageert op geflirt van heteromannen, ben je al gauw een manwijf. Maar de strikte normen over mannelijkheid en vrouwelijkheid geven homo's en lesbo's ook ruimte om te experimenteren. Omdat voor homo's en lesbo's rollen in relaties minder vastliggen, kunnen beide partners traditioneel mannelijke en traditioneel vrouwelijke taken op zich nemen. Homoseksueel zijn biedt de ruimte om uit te vinden welk gedrag en welke stijl het meeste past bij wie je bent: ook wanneer iemand zich meer 'vrouwelijk' of juist meer 'mannelijk' wil gedragen of kleden.

Silvia (20 jaar): 'Over het algemeen werd er goed gereageerd. In het begin zagen mensen me echter duidelijk niet meer als Silvia, maar als "die pot". Ze stelden ook vragen: "Word jij nu straks in een relatie het mannetje of het vrouwtje?" Of ze maakten opmerkingen als: "O, dus daarom zien we je nooit in een rokje." Zulke onzinnige opmerkingen, alsof je een rokje nodig hebt om vrouwelijk te zijn...' [Meidenboek, p. 71]

Olivério (19 jaar): 'Ik kom uit een machocultuur. Man zijn is daar heel erg belangrijk. Vrouwelijk gedrag wordt niet getolereerd. Een man moet wijdbeens zitten, een open bloes met gouden ketting en borsthaar hebben, met vrouwen flirten, een patserige zonnebril op hebben en voortdurend dames knijpen. Als je daar als man niet aan meedoet en je bijvoorbeeld gelakte nagels hebt, word je zelf geknepen.Of verkracht, want daar vraag je dan om. Neuken is macho. Of je vrouwen of mannen neukt, dat doet er niet toe. Ik denk daar anders over. Ook al heb ik gelakte nagels, ik ben wel een man.' [Jongens onder elkaar, p. 23]

Klopt het dat homo's vaak een 'vrouwelijk' beroep kiezen?

Nee. Dat is een vooroordeel. Er zijn wel verschillende beroepen en bedrijven waarin het makkelijker is om openlijk homoseksueel te zijn, zonder gedoe van collega's. Uit onderzoek blijkt dat bedrijven waar een mannelijke machocultuur heerst, vaak geen prettige werkplekken zijn voor homo's. De politie, it-bedrijven en advocatenkantoren bijvoorbeeld kunnen van oudsher zo'n werksfeer hebben. Bedrijven waar meer vrouwen werken en bedrijven die een diversiteitsbeleid voeren, zijn vaak prettiger om te werken voor iedereen die niet voldoet aan de standaard. Beroepen als kapper, visagist of kunstenaar zijn daar voorbeelden van. Dat betekent niet dat alle mannelijke kappers 'vrouwelijk' zijn. Bovendien zijn lang niet alle mannelijke kappers homoseksueel.

Klopt het dat lesbo's vaak een 'mannelijk' beroep kiezen?

Nee. Er zijn wel verschillende beroepen waarin het makkelijker is om openlijk lesbisch te zijn. Ook heeft het te maken met de geschiedenis: lesbische vrouwen werken van oudsher meer buitenshuis dan heterovrouwen, omdat zij geen man hadden die voor hen geld verdiende. Zij moesten zelf in hun onderhoud voorzien. Ook andere historische gebeurtenissen hebben ertoe geleid dat er bijvoorbeeld veel lesbische vrouwen in het leger en bij de marine werken. In de Tweede Wereldoorlog werden vrouwen opgeroepen om te komen werken bij defensie. Na de oorlog stopten heterovrouwen weer met dit werk: hun mannen kwamen terug en zij moesten weer voor het huishouden zorgen. Voor lesbische vrouwen bood het werk echter een mogelijkheid om hun zelfstandigheid te behouden.

Omdat traditionele rolpatronen voor homo's en lesbo's minder vastliggen, konden en kunnen ze soms makkelijker voor werk kiezen dat als 'mannelijk' of 'vrouwelijk' benoemd wordt. Daarom zijn er lesbische vrouwen die makkelijker kiezen voor een beroep dat andere vrouwen misschien niet zo snel zouden kiezen. Sommige lesbische vrouwen voelen zich beter thuis in beroepen als de bouw, als chauffeur, beveiligingsbeambte of politie-agente. Andersom betekent dit niet dat alle vrouwen die dit werk doen ook lesbisch zijn.

Provoceren homo's en lesbo's?

Voor mensen die homoseksualiteit niet accepteren, zijn mannen en vrouwen die publiekelijk uitkomen voor hun homoseksualiteit al gauw provocerend. Maar ook mensen die zeggen dat ze niks tegen homo's en lesbo's hebben, vinden twee mannen of twee vrouwen die hand in hand lopen of elkaar op straat zoenen, vaak provocerend. Met andere woorden: je mag wel homo of lesbo zijn maar dat hoef je niet te laten zien. Daarom zijn veel homo's en lesbo's daar voorzichtig mee, terwijl je op straat wel vaak hetero's ziet zoenen. Juist vanwege deze zogenaamde schijntolerantie zijn er verschillende 'roze' festivals in landen als Nederland en België.

Op dagen als Roze Zaterdag en Gay Pride komen homo's en lesbo's uit het hele land samen om feest te vieren en te laten zien dat ze er zijn. Overal zie je dan stelletjes lopen, lesbische moeders met kinderen in de buggy en uitbundig geklede mannen en vrouwen. Voor één dag zijn zij in de meerderheid en kunnen ze elkaar openlijk aanraken en zoenen zonder angst voor discriminatie. Daarbij wordt er vaak opgetreden en gedanst. Net als bij het Caribisch Zomercarnaval in Rotterdam kleden sommigen zich schaars en sexy. Vooral dit laatste wordt door veel mensen als provocerend ervaren, omdat het standaard heterobeeld wordt doorbroken. Maar wat is het verschil tussen een sexy pakje op de Gay Pride of op het Zomercarnaval?

Zijn homo's en lesbo's ongelukkiger dan hetero's?

Als iemand homoseksueel is, is hij of zij per definitie anders dan de meerderheid. De vanzelfsprekendheid waarmee heteroseksuelen benaderd worden (thuis, op school, op het werk, bij het huren of kopen van een huis, bij het krijgen van kinderen), gaat voor een homoseksuele man of vrouw niet op. Voor de één is dat makkelijker te accepteren dan voor de ander. Daarnaast spelen de reacties van de omgeving een belangrijke rol. Wanneer iemands familie zijn of haar homoseksualiteit niet accepteert, wanneer iemand wordt gepest of op andere manieren te maken heeft met discriminatie, kan dat een grote invloed hebben op hoe hij of zij zich voelt.

Al deze dingen bij elkaar maken dat mensen met homoseksuele gevoelens meer kans hebben zich somber en eenzaam te voelen. Dit is ook uit onderzoek gebleken: mensen met homoseksuele gevoelens hebben meer stemmingswisselingen en meer verslavingsproblemen dan hetero's. Daaruit zou je kunnen concluderen dat homo's gemiddeld minder gelukkig zijn dan hetero's. Neem voor meer informatie contact op voor België met de Holebifoon vragen@holebifoon.be of 09-238 26 26 (elke dag van 18u tot 22u en op woensdag van 14u tot 22u). Zie ook: www.holebifoon.be . En voor Nederland met Switchboard: helpdesk@switchboard.nl of 020-623 65 65 (ma-vrij 12.00-22.00, za/zo 16.00-20.00 uur). Zie ook: www.schorer.nl.

Kunnen hetero's verleid worden om ook homo of lesbisch te worden?

Deze vraag komt meestal voort uit angst van heteroseksuelen. Zij zijn bang dat homo's en lesbo's hen zullen verleiden om ook 'zo' te worden. In principe kan een mens niet zóveel invloed uitoefenen op een ander dat die zijn of haar seksuele voorkeur vrijwillig verandert. Wel kan een hetero zijn of haar homoseksuele gevoelens ontdekken wanneer hij of zij sjans heeft met iemand van hetzelfde geslacht. Maar als iemand zich laat verleiden tot een ho­moseksueel avontuur, is dat een eigen keuze.

De angst dat homoseksuelen anderen verleiden om ook 'zo' te worden, speelt vaak een rol in de omgang van hetero's met homo's en lesbo's. Sommige hetero's blijven daarom uit de buurt van homo's en lesbo's. Onschuldig flirten ervaren sommige hetero's als bedreigend, wanneer een seksegenoot het doet. Andersom zijn zij ook wel eens beledigd als duidelijk gemaakt wordt dat ze helemaal niet aantrekkelijk zijn voor een homo of lesbo.