1. Hoe voorkom je soa?
2. Hoe kun je hiv oplopen?
3. Hoe kunnen homomannen veilig vrijen?
4. Hoe kunnen lesbische vrouwen veilig vrijen?
5. Wat moet je doen als je onveilige seks hebt gehad?
6. Welke technieken zijn veilig voor hiv?

Hoe voorkom je soa?

De kans op soa kun je verminderen door veilig te vrijen. Er is daarbij een verschil tussen het voorkomen van hiv en van andere soa. Voor mannen geldt: goed gebruik van een condoom en glijmiddel bij het neuken, en het vermijden dat er sperma in de mond komt bij het pijpen, voorkomt een infectie met hiv en verkleint de kans op de meeste andere soa. Voor kontneuken bestaan extra stevige (homo)condooms, maar ook een gewoon condoom beschermt effectief tegen hiv en soa bij kontneuken, mits er voldoende glijmiddel wordt gebruikt. Zie voor meer informatie over veilig vrijen vraag 92.

Vrouwen sluiten een hiv-besmetting uit en verkleinen de kans op soa wanneer zij de ander niet likken tijdens de menstruatie. Ook is het veilig voor hiv en andere soa wanneer zij ervoor zorgen dat het eigen vaginavocht niet in contact komt met het vaginavocht van de ander, bijvoorbeeld door het tegen elkaar wrijven van de vagina's of het delen van een dildo. Als zij beiden met dezelfde dildo geneukt willen worden, kunnen zij ook condooms gebruiken of de dildo tussendoor goed wassen. Zie ook vraag 93.

Door veilig te vrijen, kun je een hiv-infectie voorkomen en is de kans op overige soa kleiner, maar niet uitgesloten: soa zijn namelijk veel besmettelijker dan hiv en worden op verschillende manieren overgebracht. Meer informatie is te vinden op www.soa.nl, homoseks of www.sensoa.be.

Hoe kun je hiv oplopen?

Hiv kan overgedragen worden door onveilig seksueel contact. De kans op besmetting met hiv is het grootst bij vaginaal en anaal (met een penis) neuken zonder condoom of onvoldoende bescherming tijdens het neuken (afgegleden of gescheurd condoom). Ook als er sperma of menstruatiebloed in de mond komt, is er een risico op hiv-besmetting. Verder kan hiv overgedragen worden door het gebruik van eerder gebruikte naalden en spuiten (bij drugsgebruik), van moeder op kind wanneer de moeder besmet is met het hiv-virus, of bij het gebruik van onveilige bloedproducten of bloedtransfusies met hiv-besmet bloed.

Wanneer iemand met hiv besmet is, bevatten bloed en sperma het virus. In vaginaal vocht en voorvocht is deze concentratie lager, maar ook door dit vocht kan het virus overgedragen worden. In andere lichaamsvochten zoals speeksel, zweet, traanvocht, urine en ontlasting kan het virus wel aanwezig zijn maar is de concentratie te laag om een infectie te kunnen veroorzaken. Speeksel, zweet, traanvocht, urine en ontlasting zijn alleen gevaarlijk als er zichtbaar bloed in zit, en er een kans is dat dit rechtstreeks in de bloedbaan van de ander terecht kan komen. Als je andere soa hebt, kun je gemakkelijker geïnfecteerd raken met hiv. Ook vergroot een soa de kans dat je hiv overdraagt.

Iedereen die onveilig vrijt, loopt risico op een infectie met hiv. Bij seksuele contacten met mensen uit groepen waaronder aids veel voorkomt, is het risico op besmetting groter. Dit zijn bijvoorbeeld mensen die drugs spuiten, mannen met wisselende homoseksuele contacten en mensen die afkomstig zijn uit gebieden waar aids veel voorkomt. Het probleem is dat niet aan iemand te zien is of hij of zij tot één van deze groepen behoort. En lang niet iedereen weet of hij of zij seropositief is. Ook dat is niet te zien. Dit betekent dus dat je jezelf het best beschermt tegen deze zeer ernstige ziekte door veilig te vrijen.

Hoe kunnen homomannen veilig vrijen?

Een man kan veilig vrijen met een andere man door bij het neuken condooms en voldoende glijmiddel te gebruiken, en bij het pijpen geen sperma in de mond te laten komen. Hiermee voorkomt hij niet alleen infectie met hiv (het virus dat aids veroorzaakt), maar verkleint hij ook de kans op de meeste andere soa. Meer informatie is te vinden op homoseks, www.kinkysex.nl, www.homoinfo.nl, www.aidsfonds.nl, www.hivnet.org, www.soa.nl en www.sensoa.be.

E-male Amsterdam (www.gayhealth.nl) is een nieuwsbrief over homogezondheid voor jongens en mannen die in Amsterdam wonen of uitgaan. Tenminste eenmaal per maand nieuws, discussie en ontwikkelingen.

Veilig vrijen is niet voor iedereen vanzelfsprekend. Als iemand zichzelf en zijn partner(s) wil beschermen, kan hij aan de volgende zaken denken:

• Draag altijd een condoom op zak: het kan van pas komen. Gebruik hem altijd wanneer je neukt of geneukt wordt.
• Ga er in het contact met je partner(s) van uit dat condoomgebruik vanzelfsprekend is; ga niet mee met smoesjes van anderen om ervan af te zien.
• Je kunt kiezen voor sekstechnieken waarbij jij en je partner minder risico lopen, zoals elkaar aftrekken in plaats van neuken.
• Bij wisselende sekspartners: zorg voor een halfjaarlijkse controle op hiv en soa.
• Laat je testen wanneer je risico hebt gelopen.
• Maak gebruik van de mogelijkheid voor inenting tegen hepatitis B (en eventueel ook A). Zie ook homoseks over gratis inenten.

Hoe kunnen lesbische vrouwen veilig vrijen?

De risico's op hiv zijn veel groter bij seks met mannen dan bij seks tussen twee vrouwen. Dus wanneer een lesbische of biseksuele vrouw ook met jongens vrijt, is het heel belangrijk dat ze dat veilig doet. Veilige seks met mannen betekent een condoom gebruiken tijdens het neuken, en geen sperma inslikken bij het pijpen. Maar ook met vrouwen kunnen vrouwen risico lopen op hiv en soa. Lesbische vrouwen lopen met name risico op een hiv-besmetting wanneer ze de vagina van hun partner likken tijdens haar menstruatie, of dildo's ongewassen met elkaar delen.

Maar vrouwen kunnen ook andere soa en schimmelinfecties aan andere vrouwen doorgeven. Lesbische vrouwen kunnen deze risico's verkleinen door ervoor te zorgen dat het eigen vaginavocht niet in contact komt met het vaginavocht van de ander. Ze kunnen ervoor kiezen om hun vagina's niet tegen elkaar aan te wrijven, bij het delen van een dildo condooms te gebruiken of tussendoor de dildo goed te wassen. Wanneer iemand wondjes aan haar handen heeft, kan zij risico's verkleinen door een latex handschoen te gebruiken bij het vingerneuken van haar vriendin. Maar ook door een andere vrouw te likken (vaginaal of anaal) loopt iemand kans op soa. Sommige vrouwen kiezen er daarom voor om een beflapje te gebruiken wanneer ze de ander beffen. Zie voor meer informatie Lesbische seks, een praktisch handboek, of de folder En ze vrijen nog lang en gelukkig. Beide kunnen besteld worden bij Switchboard, tel. 020-623 65 65 (ma-vrij 12.00-22.00, za/zo 16.00-20.00 uur) of via www.schorer.nl.

Wat moet je doen als je onveilige seks hebt gehad?

Als je onveilige seks hebt gehad, kun je risico gelopen hebben op hiv maar ook op soa. De kans op besmetting met hiv en andere soa is het grootst bij vaginaal en anaal (met een penis) neuken zonder condoom of onvoldoende bescherming tijdens het neuken (afgegleden of gescheurd condoom). Ook als er sperma of menstruatiebloed in de mond komt, is er een risico op hiv-besmetting.

In dat geval kun je je laten testen op hiv en andere soa. Daarbij moet je bedenken dat hiv een incubatietijd heeft van drie maanden. Dat betekent dat een test pas drie maanden nadat je onveilig hebt gevreeën met zekerheid kan aantonen of je wel of geen hiv hebt opgelopen. In de tussentijd moet je dan veilig vrijen, anders heeft tes­ten weinig zin. Je kunt je op hiv en andere soa laten testen bij de huisarts. Er zijn ook speciale soa-poliklinieken (zie vraag 83). Hier kun je je ook anoniem laten testen: dat betekent dat alleen jij de uitslag weet. Over het algemeen duurt het maximaal twee weken voor je de uitslag krijgt. Op enkele plaatsen in Nederland worden sneltests gebruikt: dan sta je na een uur met de uitslag weer buiten. De Hiv Vereniging Nederland voert bijvoorbeeld sneltests uit bij Check­point, tel. 020-6892577.

Er bestaat inmiddels ook een behandeling waarmee men probeert te voorkomen dat iemand na blootstelling aan het hiv-virus daadwerkelijk seropositief wordt. Deze behandeling heet pep (Post Exposure Profylaxis) en bestaat uit een kuur van vier weken. De pep-behandeling moet zo snel mogelijk starten, uiterlijk binnen 72 uur nadat je risico hebt gelopen. Het is niet bewezen dat deze behandeling echt werkt. Wel wordt de kans op besmetting waarschijnlijk verkleind. Het is echter een behandeling met ernstige bijwerkingen. Meer informatie over pep kun je vinden op homoseks, www.aidsfonds.nl, www.soa.nl en www.sensoa.be, of bel de Aids Soa infolijn, tel. 0900-2042040. Informatie over testen op hiv vind je ook op www.hivtestnu.nl.

Welke technieken zijn veilig voor hiv?

Knuffelen
Veilig voor hiv en soa.

Zoenen
Bij zoenen loop je risico op overdragen van herpes. Ook is er een klein risico op hepatitis B-overdracht.

Elkaar aftrekken
Veilig voor hiv. Je loopt een risico op soa als de pikken met elkaar in contact komen door ze tegelijkertijd met één hand af te trekken.

Je partner pijpen
Zonder klaarkomen in de mond veilig voor hiv. Ook voorvocht in je mond geeft geen overdracht van hiv. Als je zijn sperma in je mond krijgt, bestaat wel kans op hiv-overdracht, ook als je het direct uitspuugt en niet doorslikt. Je loopt in ieder geval risico op een andere soa in je mond of keel.

Gepijpt worden
Gepijpt worden door iemand met hiv vormt geen risico op overdracht van zijn hiv op jou.
Je kunt wel een soa aan je pik krijgen als je je laat pijpen door iemand met een soa in de mond of keel.

Je laten vingeren
Als er op een vinger die bij je naar binnen gaat, sperma, bloed of voorvocht zit, kan hiv worden overgedragen. Ook is er bij vingeren risico op soa. Die soa kan afkomstig zijn van zijn mond, pik of anus en via de vingers worden overgebracht.

Je partner vingeren
Als jij iemand vingert, is er voor jou geen risico op hiv-overdracht. Wel kun je via die vinger een soa uit zijn anus overbrengen op je eigen pik of anus.

Je laten droogneuken
Als je partner met zijn pik tegen je anus stoot maar niet naar binnen gaat, kun je een soa oplopen en overdragen. Komt hij daarbij klaar tegen je anus, dan loop je een klein risico op overdracht van hiv.
Als hij met zijn pik tussen je benen of tegen je buik oprijdt, is er geen risico op hiv-overdracht en vrijwel geen risico op soa.

Iemand droogneuken
Je loopt geen risico op hiv-overdracht. Wel kun je van je partner een soa oplopen als je met je pik tegen zijn anus komt.

Iemand neuken
Als je condooms en voldoende glijmiddel op waterbasis of op basis van siliconen gebruikt, voorkom je dat je hiv oploopt of doorgeeft.
De kans op soa is dan ook kleiner, maar verdwijnt niet helemaal. Genitale wratten, herpes en syfilis komen ook voor buiten het gebied dat door het condoom wordt bedekt.

Geneukt worden
Als je condooms en voldoende glijmiddel op waterbasis of op basis van siliconen gebruikt, voorkom je dat je hiv oploopt of doorgeeft.
De kans op soa is dan ook kleiner, maar verdwijnt niet helemaal. Bij het omdoen van het condoom kunnen bacteriën van een soa aan de buitenkant van het condoom komen. Bovendien komen genitale wratten, herpes en syfilis ook voor buiten het gebied dat door het condoom wordt bedekt.

Iemand rimmen (kontlikken)
Door je partner te rimmen kun je geen hiv oplopen, maar wel hepatitis A en B of andere virussen en bacteriën die in poep zitten. Ook bestaat er kans op een soa in je keel.

Gerimd worden
Geen risico op hiv. Wel kunnen zo herpes en andere soa in de mond of keel van je partner worden overgedragen.

Dildo’s en andere seksspeeltjes
Speeltjes zijn veilig als ieder zijn eigen speeltjes heeft. Deel je een speeltje, dan is er risico op overdracht van hiv en soa. Dit voorkom je door het speeltje te wassen met water en zeep voordat het bij een volgende persoon wordt gebruikt of door er een (vers) condoom omheen te doen.

En andere seksvormen?
Het is bijna onmogelijk om bij seks elk risico op een soa te voorkomen. Ook loop je altijd kans op overdracht van schurft en schaamluis. Daarom geldt: als je meerdere partners hebt, laat je dan elk halfjaar op soa controleren. Tegen hepatitis A en B kun je je laten vaccineren. Een vaccinatie tegen hepatitis B is zelfs gratis.

(meer info rond sekstechnieken bij homoseks)